Fizjologiczne podstawy laktacji

Udane karmienie piersią jest wynikiem dobrego współdziałania matki i dziecka. Aby pokarm powstawał, musi być najpierw skutecznie odprowadzany z piersi. Każde nieprawidłowe ogniwo tego łańcucha zależności prowadzi do większych bądź mniejszych zaburzeń laktacji i trudności w karmieniu. Z klinicznego punktu widzenia największe znaczenie mają czynniki umożliwiające sprawny przepływ pokarmu wewnątrz piersi (odruch oksytocynowy) i skuteczne wyprowadzanie pokarmu z piersi (funkcji ssania u dziecka).

Odruch oksytocynowy (uwalniania pokarmu)

Odruch ten jest wyzwalany przez stymulację zakończeń nerwowych na brodawce sutkowej przez dobrze przystawione do piersi i dobrze ssące dziecko, a przebiega następująco:

impulsy stymulacji brodawki sutkowej -> podwzgórze -> przysadka mózgowa -> oksytocyna do krwi -> seria skurczów komórek mioepitelialnych oplatających pęcherzyki mleczne i przewody wyprowadzające gruczołu sutkowego -> przesuwanie pokarmu do zatok mlecznych.

Z zatok mlecznych pobiera pokarm skutecznie ssące dziecko. Wtedy karmienie przebiega sprawnie.

W procesie uwalniania oksytocyny biorą udział także inne odruchy z różnych ścieżek zmysłowych (wzrokowych, słuchowych, dotykowych, zapachowych). Mogą one stymulować uwalnianie hormonu (np. przytulanie dziecka w kontakcie ciało do ciała) lub go blokować (wszystkie czynniki stresogenne, np. ból, niepokój). Zablokowanie odruchu sprawia wrażenie nagłego zaniku pokarmu. Tymczasem pokarm jest, ale nie przedostaje się do zatok mlecznych sutka i nie jest dostępny dla dziecka. Zależność odruchu od czynników zewnętrznych sprawia, że jego nieprawidłowe działanie jest podstawą wielu problemów z karmieniem piersią.

Jeśli odruch działa prawidłowo, podczas jednego karmienia piersią dochodzi do kilku rzutów uwalniania oksytocyny i kilku fal wypływu mleka. W każdym kolejnym wypływie dziecko otrzymuje pokarm zawierający coraz więcej tłuszczu, bardziej sycący. Dlatego dziecko, kierując się własnym apetytem, powinno samo decydować o ilości pobieranego z jednej piersi pokarmu i samo kończyć jej ssanie. Ten sposób karmienia, regulowany przez dziecko, określa się również jako karmienie według potrzeb lub na żądanie. Dobrze ssące dziecko pobiera tyle pokarmu, ile potrzebuje do prawidłowego wzrostu i rozwoju. Matka zaś uzyskuje równowagę w laktacji; nie powinna kontrolować ilości zjadanego przez dziecko pokarmu i odciągać mleka po karmieniu.

Powrót

• Laktacja: Pierwsze mleko to siara - młodziwo
• Ssanie piersi
• Przystawianie dziecka do piersi
• Fizjologiczne podstawy laktacji
• Światowy dzień Karmienia Piersią
• Ilość karmień
• Mleko kobiece
• Skład mleka kobiecego
• Karmienie piersią